
Tại buổi gặp nhà đầu tư trước đợt chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng, CTCP Đầu tư quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI) đặt cà phê vào vị trí động lực tăng trưởng dài hạn của danh mục cây trồng. Theo kế hoạch, diện tích cà phê của HGI sẽ tăng từ 1.549 ha đưa vào khai thác năm 2027 lên 6.300 ha vào năm 2030 — tương đương khoảng một phần ba tổng diện tích 20.000 ha mà tập đoàn mẹ Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) dự kiến trồng.
Ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị HGI, cho biết lợi nhuận năm 2026 dự kiến đạt hơn 1.800 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 2.900 tỷ đồng. Với mức lợi nhuận gấp đôi vốn điều lệ, doanh nghiệp tính tới phương án chia cổ phiếu tỷ lệ 1:1, các năm sau đủ để chia cổ tức 50% và tái đầu tư trồng mới.
Theo ước tính của Chứng khoán OCBS, kỳ vọng tăng trưởng của HGI dựa trên hai biến số: diện tích đưa vào khai thác và năng suất tăng theo tuổi sinh học của cây. Trong đó chuối giữ vai trò tạo dòng tiền nền tảng với 2.360 ha, sầu riêng lo tăng trưởng trung hạn với 1.100 ha khai thác ổn định từ 2027, còn cà phê là phần mở rộng dài hạn.
Đơn vị chuyển giao giống cho HGI là Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI). Ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách, mô tả bộ giống chuyển giao là loại nhiều nước trồng cà phê trên thế giới mong muốn có được, đã qua kiểm nghiệm thực tế nhiều năm.
Ít nhất trong vòng 20 năm tới không lo ngại suy thoái đất.
Con số so sánh đáng chú ý: với quy trình canh tác tốt, năng suất cà phê trung bình của Việt Nam đạt 3 tấn/ha, cao hơn Brazil ở mức 1,7 tấn/ha và mức trung bình thế giới 0,8 tấn/ha. WASI cho biết trong 20 năm qua đã đưa ra 21 tiến bộ kỹ thuật liên quan tới canh tác cà phê, từ trồng mới đến chế biến; khi làm chủ công nghệ, cây cho trái bói từ năm thứ hai và có sản lượng kinh doanh từ năm thứ ba.
Bà Đinh Thị Tú Anh, Trưởng bộ môn cây Công nghiệp WASI, nhắc tới giống Arabica THA1 — giống thuần chọn lọc giữa con lai TN1 từ Ethiopia và Catimor — với năng suất ghi nhận tại các doanh nghiệp đã trồng ở Việt Nam là 5 tấn/ha. Arabica chiếm phần lớn diện tích cà phê của HGI nhờ vùng trồng tại Lào có độ cao từ 1.000 mét trở lên, phù hợp với loại này.
Lựa chọn đó đi ngược cơ cấu chung của ngành. Năm 2025, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới nhưng hơn 80% là Robusta. Tỷ trọng Arabica còn thấp, song tăng trưởng hai con số về lượng và tăng 100% về giá trị so với 2024. Riêng cà phê chế biến đạt 1,46 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ.
HAGL xây chuỗi giá trị cà phê 5 tầng: canh tác, sơ chế, thương mại hóa, tinh chế và tái chế. Riêng HGI đầu tư 2 nhà máy chế biến phục vụ vùng trồng của mình, cùng các hạng mục như cấp đông sầu riêng và chế biến ướt cà phê. Ông Nguyễn Thành Tài, chuyên gia từ Hiệp hội Cà phê đặc sản thế giới (SCA), nhận định với dự án quy mô lớn thì vùng trồng là nền tảng, còn chế biến sau thu hoạch mới là phần tạo ra giá trị.
Điểm cần lưu ý với nhà đầu tư: HGI dùng vốn vay để trồng mới. Ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Chứng khoán Kafi, lý giải doanh nghiệp chấp nhận đòn bẩy để rút ngắn thời gian bước vào giai đoạn tăng trưởng, bởi chậm một chu kỳ trồng là chậm hai năm thu hoạch trong khi chi phí cơ hội của đất và hạ tầng vẫn phát sinh. Theo ông Phước, thời điểm IPO hiện tại đã đủ dữ liệu để nhà đầu tư đánh giá hiệu quả sử dụng vốn.
Kế hoạch của HGI nằm đúng vào chỗ ngành cà phê Việt Nam đang chuyển: từ bán nhân thô sang chế biến sâu, từ Robusta đại trà sang phân khúc đặc sản có biên giá cao hơn. Với các chuỗi cà phê trong nước, một nguồn Arabica nội vùng quy mô lớn có thể làm thay đổi bài toán nguyên liệu vốn đang phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu hoặc thu gom nhỏ lẻ.
Chuyển động này cũng đáng đọc cùng với những gì đang diễn ra ở khâu bán lẻ đồ uống: các chuỗi lớn liên tục mở rộng điểm bán và nâng chuẩn sản phẩm, từ Highlands Coffee chuẩn bị IPO đầu 2027 tới Milano Coffee với hơn 2.500 điểm nhượng quyền. Khi đầu vào và đầu ra cùng chuẩn hóa, dư địa cho các mô hình nhượng quyền đồ uống mở rộng theo.
Ở góc nhà đầu tư, điều cần soi kỹ vẫn là chất lượng tăng trưởng chứ không chỉ tốc độ: tỷ lệ vốn vay trên vốn chủ, tiến độ đưa diện tích vào khai thác đúng hạn, và mức độ vận hành thực tế của hai nhà máy chế biến. Một kế hoạch 6.300 ha tới 2030 phụ thuộc vào việc từng lô cây được trồng đúng lịch, chứ không phải vào con số cuối cùng trên slide.
Nguồn: CafeF — Bầu Đức dùng bộ giống cà phê “cả thế giới thèm muốn” cho công ty sắp IPO