
Với hàng trăm nghìn hộ kinh doanh và SME đang bán hàng online tại Việt Nam, phép tính này chạm đúng nỗi lo lớn nhất: doanh số tháng nào cũng tăng mà tài khoản cuối kỳ vẫn mỏng.
Theo bảng kê doanh thu của một đơn hàng trị giá 100.000 đồng, toàn bộ giá trị sản phẩm được ghi nhận đủ 100.000 đồng. Vấn đề nằm ở các lớp phí phía sau.
Ở khâu vận chuyển, người mua chỉ trả 2.000 đồng, trong khi cước thực tế lên tới 51.600 đồng. Phần chênh 49.600 đồng được sàn trợ giá nên chủ shop không phải bù thêm. Khoản bào mòn thật sự đến từ nhóm phí dịch vụ của sàn.
Cộng dồn lại, chủ shop thực nhận 67.880 đồng cho mỗi 100.000 đồng ghi trên đơn.
Nếu chỉ nhìn giá niêm yết, nhiều người mặc định phần lớn số tiền thuộc về người bán. Thực tế 67.880 đồng kia mới là điểm bắt đầu, bởi sau đó còn giá vốn hàng hóa, bao bì, nhân công, quảng cáo, chiết khấu và voucher.
Giả sử giá vốn sản phẩm rơi vào khoảng 50.000–60.000 đồng, phần còn lại sau khi trừ hết chi phí có thể chỉ còn vài nghìn tới vài chục nghìn đồng mỗi đơn. Đây là lý do nhiều nhà bán đạt doanh số hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng một tháng, mà biên lãi vẫn co lại theo từng quý. Một ví dụ khác trong cùng bảng kê: đơn giá 20.000 đồng, người bán chỉ nhận về 11.200 đồng.
Các khoản khấu trừ hiển thị trên hệ thống chưa phải toàn bộ câu chuyện. Để sản phẩm lọt vào mắt người mua giữa hàng triệu gian hàng, phần lớn cửa hàng phải chi thêm cho quảng cáo nội sàn, flash sale, voucher, hay hợp tác với KOL, KOC và affiliate.
Doanh thu cao không mặc nhiên đi cùng lợi nhuận lớn.
Những khoản này nằm ngoài bảng doanh thu thực nhận, nên một shop nhìn báo cáo tưởng có lãi vẫn có thể âm dòng tiền khi cộng đủ chi phí marketing.
Với người đang cân nhắc khởi nghiệp bán lẻ, bài học khá rõ: chọn ngành hàng có biên gộp đủ dày để gánh được 30–35% phí sàn cộng chi phí marketing mà vẫn còn lãi. Nhóm hàng giá trị thấp, cạnh tranh thuần bằng giá gần như hết dư địa.
Đây cũng là lúc nhiều hộ kinh doanh nhìn lại cơ cấu kênh. Kênh sàn giúp tiếp cận nhanh nhưng ăn phí cao; cửa hàng vật lý hay mô hình nhượng quyền bán lẻ lại cho biên lợi nhuận và quyền kiểm soát thương hiệu tốt hơn, dù cần vốn ban đầu lớn hơn. Với nhà đầu tư có sẵn dòng tiền, các mô hình nhượng quyền F&B vốn lớn đang là hướng dịch chuyển đáng chú ý. Dù chọn hướng nào, việc thẩm định kỹ mô hình trước khi xuống tiền vẫn là bước không thể bỏ qua.
Con số 67.880 đồng, xét cho cùng, nhắc người bán một điều căn bản: trên sàn thương mại điện tử, tăng đơn là chuyện dễ, giữ lãi mới là bài toán khó.