
Chỉ trong khoảng hai năm, chuỗi bánh mì Hồng Ngọc — thương hiệu hơn 100 cửa hàng phủ khắp miền Tây, từ Đồng Tháp, Mỹ Tho đến Tiền Giang — đã ba lần vấp sự cố an toàn thực phẩm: hai vụ ngộ độc bị cơ quan chức năng xử phạt và một vụ nghi ngộ độc đang được điều tra. Câu hỏi đáng giá không nằm ở chuyện vì sao một ổ bánh mì có thể gây ngộ độc, mà ở chỗ vì sao một mô hình đã bị phạt, đã bồi thường, đã được chỉ rõ điểm phải sửa, vẫn ngã đúng chỗ cũ.
Đặt tình huống này lên bàn, Chef Nguyễn Đinh Phong — chuyên gia F&B quốc tế, Phó chủ nhiệm Viet Chefs Worldwide, người làm nghề theo chuẩn HACCP / ISO 22000 / GHP — nói thẳng rằng một sự cố có thể là tai nạn, hai lần đã thành vấn đề, còn khi kịch bản gần như lặp lại tới lần thứ ba thì rất khó coi là xui xẻo. Nhiều khả năng nó phản ánh một hệ thống vận hành liên tục sinh ra rủi ro nhưng chưa được xử lý từ gốc.
Một lần là tai nạn, ba lần là lỗi của hệ thống.
Theo vị chuyên gia, cần tách bạch hai loại lỗ hổng vì cách chữa khác hẳn nhau. “Chưa biết cách làm” là lỗ hổng năng lực — vá được bằng kiến thức, đào tạo và quy trình. Còn “biết mà vẫn không làm đúng” là lỗ hổng nằm sâu trong cách vận hành và ý chí quản trị: tiêu chuẩn có trên giấy nhưng không được giám sát, không có cơ chế buộc tuân thủ ở từng điểm bán. Với một chuỗi, loại lỗ hổng thứ hai mới là thứ khiến sự cố tái diễn.
Sức mạnh của chuỗi là nhân bản: một công thức, một nhận diện, hàng trăm điểm bán. Nhưng nếu phần lõi vận hành chưa được chuẩn hóa, thì mỗi cửa hàng mới mở ra lại là một điểm phát sinh rủi ro mới. Khi thiếu quy trình kiểm soát đầu vào, bảo quản, vệ sinh và truy xuất nguồn gốc đồng nhất, một lỗi nhỏ ở khâu nguyên liệu hay bảo quản có thể nhân lên theo đúng số lượng cửa hàng. Đây là lý do các thương hiệu lớn trên thế giới đầu tư rất nặng cho bếp trung tâm, SOP và kiểm toán nội bộ trước khi tăng tốc mở điểm.
Với mô hình nhượng quyền, rủi ro thương hiệu thậm chí lớn hơn chuỗi tự vận hành: một điểm bán của đối tác nhận quyền để xảy ra sự cố là cả hệ thống chịu vạ lây. Bài toán không phải là tay nghề của thợ làm bánh, mà là việc bên nhượng quyền có dựng được một bộ khung kiểm soát chất lượng đủ chặt hay không — từ chuẩn hóa nhà cung cấp, quy trình bảo quản, đào tạo bắt buộc, cho tới audit định kỳ và chế tài rõ ràng khi vi phạm. Những thương hiệu đang tăng tốc mở điểm như Highlands Coffee hay các chuỗi đồ uống nhượng quyền đều phải giải cùng một bài toán: quy mô càng lớn, kỷ luật vận hành càng phải đi trước tốc độ mở rộng.
Với nhà đầu tư đang cân nhắc rót vốn vào một chuỗi, đây cũng là tiêu chí thẩm định ít người để ý nhưng quyết định độ bền: trước khi nhìn vào tốc độ phủ điểm hay số lượng cửa hàng, hãy hỏi thương hiệu đó kiểm soát chất lượng tại từng điểm bán bằng quy trình gì. Một mô hình tính toán kỹ định dạng cửa hàng và chuẩn vận hành ngay từ đầu sẽ tránh được cái bẫy “vấp lại đúng một chỗ” mà Hồng Ngọc đang phải trả giá. Khung pháp lý về an toàn thực phẩm và các chuẩn như HACCP cũng được Cục An toàn thực phẩm hướng dẫn cụ thể cho cơ sở kinh doanh.
Nguồn: CafeF — Bánh mì Hồng Ngọc và 3 lần vấp cùng một chỗ: chuyên gia F&B chỉ ra lỗ hổng mô hình chuỗi