
Bên lề Hội nghị Cấp cao Vành đai và Con đường (BRI) lần thứ 11 diễn ra ngày 9 và 10/9 tại Hong Kong, Gamuda Land Việt Nam đã ký Thỏa thuận nguyên tắc với MTR Corporation để cùng nghiên cứu cơ hội phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) tại Việt Nam. Lễ ký có sự tham gia của SonKim Land, dưới sự chứng kiến của đại diện Tổng Lãnh sự quán Việt Nam và Malaysia. Với các chuỗi bán lẻ và nhà đầu tư nhượng quyền, đây là tín hiệu về một lớp mặt bằng mới sắp hình thành quanh các nhà ga đô thị.
Thỏa thuận không phải một hợp đồng thi công. Nó tạo khung để ba bên chia sẻ kinh nghiệm, chuyên môn và năng lực, đồng thời nghiên cứu các mô hình đô thị nơi giao thông công cộng, nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng nằm trong cùng một tổng thể. Nói cách khác, bước đi này thiên về định hình cách làm trước khi nói đến dự án cụ thể.
Cấu trúc năng lực của nhóm khá rõ ràng. Gamuda Berhad mang theo hơn 50 năm làm hạ tầng giao thông, đường sắt đô thị và công nghệ đào hầm. MTR đóng góp kinh nghiệm vận hành đường sắt và phát triển bất động sản quanh nhà ga, mảng mà tập đoàn Hong Kong này được xem là hình mẫu của châu Á. Gamuda Land bổ sung phần quy hoạch tổng thể, nhà ở, thương mại, tiện ích và cảnh quan.
Quan hệ giữa hai bên không bắt đầu từ thỏa thuận lần này. Tại Australia, liên danh Riverside Link Consortium do các công ty thuộc Gamuda và MTR Australia lập ra đã trúng hợp đồng trị giá 880 triệu đô la Úc để phát triển ga metro ngầm Parramatta trong khuôn khổ dự án Sydney Metro West, cùng các hạng mục hạ tầng liên quan.
Chi tiết đáng chú ý nhất của hợp đồng Parramatta nằm ở phạm vi: nó bao gồm cả quyền phát triển công trình thương mại, bán lẻ và nhà ở phía trên và liền kề nhà ga. Đây chính là điểm phân biệt TOD với một dự án metro thuần túy. Hạ tầng và bất động sản được đặt trong cùng một hệ sinh thái, thay vì làm xong tuyến rồi mới tính chuyện khai thác không gian quanh ga.
Hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM đang từng bước mở rộng và dần trở thành một biến số trong cấu trúc phát triển của các thành phố lớn. Khi số nhà ga tăng lên, câu hỏi không còn là tuyến chạy tới đâu mà là ai khai thác không gian quanh ga, khai thác theo tiêu chuẩn nào. Đó là khoảng trống mà bộ ba Gamuda Berhad, MTR và Gamuda Land muốn nhắm tới.
Hợp tác mở đường cho mô hình nhà ga tích hợp tại Việt Nam.
Nhà phát triển Malaysia này không phải cái tên mới. Danh mục hiện tại trải trên bốn địa bàn, nhiều dự án được quy hoạch theo hướng bám vào hạ tầng giao thông hiện hữu và tương lai:
Ở góc nhìn vận hành, TOD tạo ra một loại mặt bằng khác hẳn mặt bằng phố. Lưu lượng người đi qua ổn định theo giờ tàu chứ không phụ thuộc vào chỗ đậu xe hay mặt tiền đường. Với các mô hình nhượng quyền bán lẻ diện tích nhỏ, cà phê mang đi, cửa hàng tiện lợi hay bán lẻ trải nghiệm, đây là loại vị trí đáng đưa vào kế hoạch mở rộng 2027 trở đi.
Nhưng cũng cần đọc thỏa thuận đúng mức độ của nó. Đây mới là bước nghiên cứu, chưa có dự án, chưa có mốc thời gian. Điều nó phản ánh rõ hơn là dòng vốn khu vực đang chọn cách vào Việt Nam qua hạ tầng đô thị, tương tự cách vốn ngoại đi vào bất động sản công nghiệp hay cách các nhà phát triển nội địa mở rộng quỹ đất dịch vụ. Ai theo dõi mặt bằng nên bắt đầu quen với từ khóa TOD ngay từ bây giờ. Thông tin về MTR Corporation cho thấy quy mô kinh nghiệm mà đối tác Hong Kong mang vào bàn đàm phán.
Nguồn: Báo Đầu tư — Gamuda Land và MTR hợp tác phát triển Nhà ga tích hợp tại Việt Nam