Shopee, TikTok Shop Tăng 4 Lần — SME Việt Bị Bào Mòn”
Tổng chi phí mà các sàn thương mại điện tử khấu trừ trên mỗi đơn hàng tại Việt Nam đã tăng gấp 4 lần chỉ trong 4 năm, theo số liệu tổng hợp từ Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn — Hà Nội (SHS) công bố ngày 27/5/2026. Diễn biến này đánh dấu chấm hết cho giai đoạn “đốt tiền” trợ giá của Shopee và TikTok Shop, đồng thời đẩy hàng triệu nhà bán nhỏ — phần lớn là SME Việt Nam — vào thế phải tái cấu trúc mô hình kinh doanh hoặc rời sàn.
Theo báo cáo SHS, tỷ lệ chi phí sàn trên giá trị mỗi đơn hàng đã tăng theo cấp số nhân qua từng năm. Năm 2022, con số này dao động 8%. Đến 2023, mức phí nhảy lên 13%, rồi tiếp tục chạm 18% trong 2024. Đỉnh điểm dự báo cho năm 2026 là 33,8% — tương đương gấp hơn 4 lần so với 4 năm trước.
Báo cáo nhận định động thái này phản ánh quá trình tái cơ cấu mô hình kinh doanh sau nhiều năm các sàn “đốt tiền” trợ giá, miễn phí vận chuyển và tung ưu đãi quy mô lớn để mở rộng tập người dùng. Khi cả người mua lẫn người bán đã bị “khóa” vào hệ sinh thái, các sàn bước sang giai đoạn tối ưu doanh thu — nâng phí và bổ sung các loại phí dịch vụ mới.
“Các sàn bắt đầu bước vào giai đoạn tối ưu doanh thu thông qua việc nâng phí.” — Báo cáo SHS
Cũng theo SHS, trên mỗi đơn hàng thành công, shop hiện chỉ thực nhận khoảng 68% doanh thu, phần còn lại bị khấu trừ vào các loại phí sàn. Cấu trúc 32% chi phí được phân bổ như sau:
Khi cộng thêm chi phí đóng gói, hoàn hàng và logistics nội bộ, biên lợi nhuận thực tế của nhiều nhà bán nhỏ chỉ còn 5–8%. Nhiều shop rơi vào tình trạng càng đẩy doanh thu càng lỗ — đặc biệt nhóm phụ thuộc vào traffic miễn phí và chính sách hỗ trợ từ nền tảng.
Hai nền tảng này hiện chiếm khoảng 98% thị phần thương mại điện tử B2C tại Việt Nam, theo SHS. Với vị thế gần như độc quyền song hành, việc đồng loạt nâng phí gần như không vấp phải lựa chọn thay thế thực sự cho người bán.
Bối cảnh quốc tế cũng đẩy nhanh quá trình này. Tập đoàn mẹ Sea Limited (sở hữu Shopee) và ByteDance (sở hữu TikTok) đều đứng trước áp lực sinh lời sau giai đoạn dài thua lỗ vì chi phí marketing và logistics. Khi người tiêu dùng đã hình thành thói quen mua sắm online, ưu tiên chuyển từ “mở rộng quy mô” sang “tối đa hóa lợi nhuận trên mỗi đơn hàng”.
Với SME Việt Nam, bài toán không còn là “bán bao nhiêu” mà là “giữ được bao nhiêu sau khi trừ phí sàn”. Ba nhóm tác động cần lưu ý:
Sau 4 năm cạnh tranh bằng trợ giá, thị trường thương mại điện tử Việt Nam bước sang chu kỳ mà lợi nhuận thực thay thế tăng trưởng doanh thu làm thước đo. Với các thương hiệu đang cân nhắc mở rộng tại Việt Nam, bài học từ làn sóng tăng phí lần này là rõ ràng: kênh phân phối phụ thuộc một nền tảng duy nhất luôn tiềm ẩn rủi ro tái định giá. Mô hình kinh doanh có hệ sinh thái đa kênh và năng lực vận hành tại điểm bán vẫn là nền tảng bền vững cho tăng trưởng dài hạn.
Nguồn: CafeF — Cuộc đua “đốt tiền” của Shopee, TikTok Shop kết thúc: Phí sàn lên gấp 4 lần trong 4 năm