Doanh Nghiệp Do Nữ Làm Chủ Thiếu 5-6 Tỷ USD Vốn: Khoảng Trống Và Lối Ra Cho SME Việt

Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ phụ nữ làm chủ doanh nghiệp cao nhất Đông Nam Á, với khoảng 285.700 đơn vị, tương đương 24% tổng số doanh nghiệp. Nghịch lý là nhóm này lại đang chật vật với vốn. Một nghiên cứu của công ty tư vấn đầu tư Sagana và quỹ Australian Development Investments (ADI) thuộc chính phủ Úc ước tính khoảng cách tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ (WSME) ở Việt Nam vào khoảng 5-6 tỷ USD.

Khoảng trống vốn lớn đến mức nào?

Khoảng cách tài chính là phần chênh giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và quy mô thực tế họ tiếp cận được từ ngân hàng hay quỹ đầu tư. Theo báo cáo:

• Tổng khoảng cách tài chính cho toàn bộ SME Việt Nam là 21,7 tỷ USD.
• WSME chiếm 23-29% khoản thiếu hụt đó, dù chỉ chiếm khoảng 21% số doanh nghiệp.
• Chỉ 37% WSME đảm bảo được khoản vay ngân hàng, thấp hơn 10 điểm phần trăm so với doanh nghiệp do nam giới làm chủ, dù doanh thu tương đương.
• Chỉ 5 trên 27 ngân hàng lớn tại Việt Nam có dịch vụ riêng cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Vì sao dòng vốn khó chảy tới?

Nhóm nghiên cứu chỉ ra một nguyên nhân gốc: nhiều WSME hoạt động trong lĩnh vực phi công nghệ, định hướng địa phương, ít khả năng nhân quy mô nhanh, trong khi nguồn vốn trên thị trường thường chảy qua các quỹ tư nhân tìm lợi nhuận cao và ưu tiên mô hình tăng trưởng nóng. Bên cạnh đó là định kiến vô thức khi thẩm định, mạng lưới kết nối hạn chế và gánh nặng chăm sóc gia đình mà nữ lãnh đạo thường gánh thêm.

Thu hẹp khoảng cách 5-6 tỷ USD sẽ thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bao trùm.

Lối ra: vốn tác động và cấu trúc linh hoạt

Điểm sáng là dòng vốn “may đo” cho phân khúc này bắt đầu xuất hiện. Chính phủ Úc đang triển khai chương trình Cửa sổ Sáng tạo (Innovation Window) thuộc sáng kiến Investing in Women, hợp tác với Beacon Fund, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp do phụ nữ sở hữu và lãnh đạo. Khoản cấp vốn đầu tiên vừa được ký với Phòng khám Đa khoa Quốc tế Timec để đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chuyên môn và mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Theo báo cáo, để thu hẹp khoảng trống vốn, cần đồng bộ bốn đòn bẩy: thiết kế tài chính phù hợp quy mô nhỏ với cấu trúc linh hoạt như chia sẻ doanh thu; áp dụng chiến lược đầu tư thông minh về giới để loại bỏ định kiến; củng cố năng lực gọi vốn của doanh nghiệp qua đào tạo, tư vấn; và xây hệ sinh thái phối hợp giữa các quỹ, tổ chức tài chính phát triển (DFI) và nhà hoạch định chính sách.

Chủ SME nên rút ra điều gì

Với một chủ doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là nữ founder, vài hướng đi thực tế:

• Đừng chỉ trông vào vốn vay ngân hàng: quỹ đầu tư tác động và các cấu trúc chia sẻ doanh thu đang là kênh phù hợp hơn với doanh nghiệp dòng tiền ổn định nhưng khó nhân quy mô kiểu startup công nghệ.
• Chuẩn hóa số liệu và mô hình: hồ sơ tài chính minh bạch, mô hình vận hành rõ ràng giúp vượt qua rào cản thẩm định.
• Tận dụng chương trình hỗ trợ: các sáng kiến như Innovation Window, ADB hay quỹ tác động ưu tiên đúng nhóm WSME.
• Mô hình có thể nhân bản dễ tiếp cận vốn hơn: chuỗi phòng khám, giáo dục, F&B hay bán lẻ có quy trình chuẩn thường hấp dẫn nhà đầu tư hơn mô hình đơn lẻ.

Khoảng trống 5-6 tỷ USD vừa là vấn đề vừa là cơ hội. Khi vốn tác động và các quỹ phát triển nhìn ra phân khúc “bị lãng quên” này, doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt hồ sơ và mô hình sẽ là người đón được dòng tiền mới.

Tham khảo thêm cách chọn mô hình dễ nhân bản và gọi vốn trong bài tư vấn nhượng quyền vốn nhỏ, và câu chuyện gọi vốn của MoMo.

---

Nguồn: VnExpress — Doanh nghiệp do nữ làm chủ đối diện khoảng trống vốn 5 tỷ USD

Bài viết liên quan

• Sen Đỏ Đóng Cửa Sendo Farm Từ 10/7: Lần Thứ Hai Rút Khỏi Thương Mại Điện Tử Và Bài Học Cho SME Bán Lẻ
• Starbucks Lần Đầu Bán Trà Sữa Tại Việt Nam: Nước Đi Bản Địa Hoá Và Bài Học Cho Chuỗi F&B
• Việt Nam Thành Thị Trường Nhượng Quyền F&B Lớn Thứ 3 Của Hàn Quốc: 634 Điểm Bán Và Cơ Hội Cho Nhà Đầu Tư Nội Địa
• Doanh nghiệp F&B Thái Lan Minor Food hướng tới IPO 310 triệu USD tại Singapore, đẩy mạnh nhượng quyền quốc tế
• FDI Nửa Đầu 2026 Đạt 34,7 Tỷ USD, UOB Nâng Dự Báo Tăng Trưởng Lên 8,5%: Tín Hiệu Gì Cho Chủ Doanh Nghiệp