
Bain Capital đã hoàn tất đàm phán mua lại cổ phần Gong Cha từ quỹ TA Associates cùng một số cổ đông khác, tổng giá trị thương vụ vượt 635 triệu USD. Theo Nikkei Asia, giao dịch dự kiến chốt vào cuối năm nay. Với hơn 2.000 cửa hàng tại khoảng 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, Gong Cha là một trong những chuỗi trà sữa có độ phủ quốc tế rộng nhất, và Việt Nam nằm trong nhóm thị trường mà thương hiệu này đã hiện diện hơn một thập kỷ.
Mức 635 triệu USD là một bước lùi đáng kể so với tham vọng của TA Associates. Theo Reuters, bên bán từng nhắm mốc 2 tỷ USD, tương đương gần 30 lần EBITDA hàng năm của chuỗi (hơn 70 triệu USD). Khoảng cách giữa kỳ vọng và giá chốt cho thấy giới đầu tư đang soi chất lượng tăng trưởng chứ không chỉ tốc độ mở cửa hàng.
Thương vụ không thiếu người quan tâm. General Atlantic, MBK Partners và một số doanh nghiệp trong ngành nhà hàng – đồ uống đều từng vào cuộc. Bain Capital giành phần thắng nhờ điều khoản ưu tiên mua lại đã thỏa thuận từ trước, chứ không phải vì trả giá cao nhất.
Nhìn vào báo cáo tài chính sẽ hiểu vì sao chuỗi này vẫn kéo được nhiều quỹ lớn ngồi vào bàn đàm phán, dù mức định giá đã hạ nhiệt.
Lực kéo tăng trưởng năm 2025 đến chủ yếu từ Nhật Bản và Hàn Quốc – hai thị trường được dự báo tiếp tục dẫn đầu doanh thu trong năm nay. Đây cũng là hai thị trường Bain Capital nói sẽ tập trung đẩy mạnh, cùng với Mỹ. Quỹ này không lạ gì ngành F&B: danh mục của họ từng có Domino’s Pizza Japan.
Gong Cha vào Việt Nam từ 2014, thuộc nhóm tiên phong của làn sóng trà sữa cao cấp châu Á. Hiện thương hiệu có hàng chục cửa hàng tại TP.HCM, Hà Nội và nhiều tỉnh thành lớn, cạnh tranh trực diện với KOI Thé, Phúc Long và Tocotoco.
Điểm đáng chú ý nằm ở phía sau quầy pha chế. Golden Trust – đơn vị độc quyền nhận nhượng quyền Gong Cha tại Việt Nam – từng chia sẻ rằng những thay đổi chiến lược từ Gong Cha Global tác động không nhỏ đến hệ thống trong nước. Khi tập đoàn mẹ đặt mục tiêu 10.000 cửa hàng toàn cầu vào năm 2030, gấp 5 lần quy mô hiện tại, phần việc dồn xuống đối tác Việt Nam là tốc độ mở chuỗi khoảng 50 cửa hàng mỗi năm. Đó là con số chưa từng có tiền lệ với thương hiệu này tại thị trường trong nước.
Đổi chủ quỹ đầu tư, áp lực mở chuỗi tại Việt Nam có thể tăng.
Ra đời năm 2006 tại Cao Hùng, Đài Loan, Gong Cha khởi đầu là một thương hiệu trà sữa địa phương. Năm 2014, quỹ Nhật Bản Unison Capital mua lại mảng kinh doanh tại Hàn Quốc và dẫn dắt quá trình vươn ra quốc tế. Đến 2019, TA Associates tiếp quản, đưa chuỗi vào Thái Lan, Colombia, Ecuador, đồng thời mua lại các đối tác nhượng quyền chiến lược ở cả hai bờ Đông – Tây nước Mỹ.
Chuỗi sở hữu bốn đời chủ trong gần hai thập kỷ là chân dung khá điển hình của một tài sản nhượng quyền có dòng tiền ổn định: quỹ này mua, mở rộng địa bàn, rồi bán lại cho quỹ khác. Với các bên nhận nhượng quyền cấp quốc gia, mỗi lần đổi chủ đồng nghĩa với một vòng đàm phán lại về chỉ tiêu mở cửa hàng, chuẩn vận hành và ngân sách marketing. Chủ đề này cũng từng xuất hiện khi MasterBeef mua quyền nhận nhượng trà Thái cho Hong Kong và Macau.
Thương vụ diễn ra khi ngành trà toàn cầu tiếp tục là điểm đến của dòng vốn đầu tư. Theo dữ liệu từ Global Information và một số tổ chức nghiên cứu thị trường, quy mô thị trường trà toàn cầu được dự báo tăng từ 56,26 tỷ USD năm 2025 lên 73,78 tỷ USD vào năm 2030, tương đương mức tăng khoảng 30%. Dư địa đó lý giải phần nào vì sao các quỹ lớn vẫn xếp hàng cho một chuỗi đồ uống có hệ thống nhượng quyền chạy được.
Ở Việt Nam, cuộc chơi đồ uống cũng đang nóng theo cách riêng. Highlands Coffee cân nhắc IPO, còn các chuỗi Hàn Quốc như The Venti liên tiếp ký master franchise vào Đông Nam Á. Bức tranh chung là vốn ngoại và mô hình nhượng quyền đang cùng lúc siết chặt hơn vào phân khúc này.
Ba điểm đáng lưu ý. Thứ nhất, khoảng cách giữa mức giá 2 tỷ USD kỳ vọng và 635 triệu USD thực nhận cho thấy bội số định giá của các chuỗi đồ uống đã điều chỉnh mạnh. Ai đang tính chuyện bán lại hệ thống hoặc gọi vốn cho chuỗi của mình nên tham chiếu con số này thay vì các định giá của giai đoạn 2021-2022.
Thứ hai, khi một quỹ PE có kinh nghiệm vận hành bán lẻ toàn cầu cầm lái, chỉ tiêu tăng trưởng thường được siết lại chứ không nới ra. Bên nhận nhượng quyền tại Việt Nam nên chuẩn bị cho khả năng chỉ tiêu mở cửa hàng và chuẩn báo cáo bị nâng lên trong vòng đàm phán tiếp theo. Đây là rủi ro thực tế với các hợp đồng master franchise ký theo cam kết số lượng – vấn đề đã được phân tích trong bài so sánh master franchise và area development.
Thứ ba, mục tiêu 10.000 cửa hàng vào 2030 nghĩa là Gong Cha sẽ cần thêm đối tác ở nhiều thị trường. Với nhà đầu tư Việt đang tìm cơ hội trong ngành đồ uống, thời điểm một thương hiệu vừa đổi chủ và đang chạy đua độ phủ thường là lúc điều khoản còn có thể thương lượng. Bối cảnh cạnh tranh và cơ cấu vốn của phân khúc này được mô tả chi tiết hơn trong bài nhượng quyền trà sữa tại Việt Nam.